blog

Creatieven als katalysator van transformatie

De creatieve industrie wordt steeds vaker ingezet als motor voor transformatie en herbestemming. Eerst als placemaker, dan als tijdelijke werkplek en tenslotte als succesvolle eindgebruiker van de herbestemde creatieve fabriek. Toch kiezen creatieve ondernemers ook zelf voor deze afgeschreven ruimtes. Het blijken vruchtbare ecosystemen voor de creatieve industrie. Waarom? En wat levert het op?

VCRDM   VCNDSM

Inspiratie van ruige plekken.

Als placemakers zijn kunstenaars een welkome gast op verlaten bedrijfscomplexen. De lege fabriek vormt een kunstzinnig decor voor spectaculaire voorstellingen, opnames, evenementen en exposities. Een voorheen ontoegankelijke plek opent zich voor een breed publiek en krijgt een nieuw gezicht. Het imago verschuift van een gesloten vuil complex naar een gezellige, inspirerende locatie voor een unieke ervaring. Kunstenaars als pioniers voor transformatieopgaven. Als pion van de ontwikkelaars om de geplande woningen of kantoren in de markt te zetten.

Toch is dit maar één kant van het verhaal. Creatieve ondernemers kiezen ook zelf voor deze afgelegen, ruige gebieden. Met de authentieke, robuuste gebouwen die ambitie uitstralen. Uit de tijd dat er nog dingen gemaakt werden die begrijpbaar, herkenbaar en bruikbaar waren. Geen steriele gebouwen, maar een gelaagde, onorthodoxe plek waar nog iets te ontdekken en te ontwerpen valt. Met enorme, hoge ruimten om vrij te kunnen denken en experimenteren. Met zichtbare stevige constructies die lijn geven aan nieuwe modellen en oplossingen. Nodig voor innovatieve ideeën en producten, met duurzame materialen, bijzondere verbindingen en innovatief design.

Zelf vormgeven aan je community.

Daarom trekken creatieve bedrijven naar lege fabrieken. Eerst tijdelijk, omdat de koude, vieze ruimtes goedkoop zijn. De nieuwe designers en makers kunnen daar hun gang gaan. Maar ook, en vooral, vanwege de karakteristieke, onaffe plek. Daar vind je inspiratie en kan je zelf je eigen, unieke identiteit vormgeven. Ontwerpen en vormgeven is immers je vak. Liefst samen met gelijkgestemden. Die vraag je om mee te doen. Om ideeën, ervaring, kennis en materiaal te delen.

Tijdelijk in gebruik gegeven, voor lage kosten, vullen de enorme, onfunctionele ruimtes zich zo ongepland met een divers gezelschap van creatieve ondernemers. Zelf doen is het motto. Met weinig geld. Noodzakelijke ingrepen tegen de kou, herrie of vervuiling levert een bonte verzameling aan onverwachte ingrepen en zelfbouwconstructies op. Zo vind je kassen in de RDM hallen in Rotterdam, een kunststad in de NDSM hallen en woonarken op de vervuilde grond in de Ceuvel in Amsterdam Noord en unieke inbouwconstructies van 800 deuren in de Vechtclub XL in Utrecht. Dat zelf doen brengt weer allerlei onverwachte verbindingen met zich mee. Informele ontmoetingen die leiden tot nieuwe inzichten, cocreatie en innovatie. Zo ontstaat een bruisende community, met een eigen identiteit, aan de rand van de stad. Strijp S en Sectie C in Eindhoven zijn hiervan mooie voorbeelden.

Waardecreatie voor gebruikers en omgeving.

Na de organische groei van deze no-go area’s naar vruchtbare broedplaatsen voor creatieve bedrijven, is de waarde van de locatie zodanig gestegen dat de eigenaren willen cashen. De oorspronkelijke sloopnieuwbouwplannen maken plaats voor nieuwe transformatieplannen. In deze fase komt de architect weer aan bod, vooral in de rol van regisseur. Daarbij is de analyse van de constructie en de waardevolle elementen belangrijker dan een nieuwe vormgeving. Inzicht in het DNA van het gebied, de kracht en het kenmerkende karakter van het gebouw gecombineerd met evenwichtig toegevoegde contrasten bepalen de aantrekkingskracht van het gebouw na de herbestemming. Door een uitgekiende combinatie van start-ups en gevestigde ondernemers, commerciële en openbare functies ontstaat een nieuwe creatieve fabriek met vruchtbare humus voor nieuwe samenwerking en opdrachten. “Als je in de Cabfab of de Van Nelle zit, heb je het gemaakt.” Met dat imago onderscheiden de advies-, ontwerp- en communicatiebureaus zich van concurrerende bedrijven. Zo veroveren ondernemers uit de Caballerofabriek of de Gruyterfabriek de markt.

Succesvolle herbestemming straalt uit naar de omgeving. Als aantrekkelijke leef- en vestigingsplaats. Met een navenante stijging van de WOZ en grondwaarde. Zo genereert herbestemming van lege fabrieken eerst culturele en maatschappelijke waarde, dan ruimtelijke en architectonische kwaliteit en tenslotte leidt transformatie door de creatieve industrie tot stedebouwkundige, economische en financiële waardevermeerdering van het gebied.

Tekst en foto’s: Vera Cerutti

Dit artikel is gepubliceerd in het meinummer van De Architect

 

 

lees verder

twitter: Creatieve fabrieken

disclaimer

Creatieve fabrieken is een initiatief van adviesbureau C2Concept.

Alle rechten en copyrights op teksten en beelden van deze website zijn voorbehouden aan de auteur.

Op de webshop zijn de Algemene Voorwaarden van de Thuiswinkel Waarborg van toepassing.